Zeldzame aardmetalen: waarom de beheersing van complexe poeders de sterke schakel is in industriële soevereiniteit

Zeldzame aardmetalen zijn onmisbaar voor de energietransitie, defensie en digitalisering en zijn daarmee het nieuwe 'grijze goud' van de wereldeconomie geworden. Maar naast geopolitieke spanningen en uitdagingen op het gebied van winning, schuilt er een grote industriële uitdaging: de verwerking en het transport van deze materialen in de vorm van ultrafijne en reactieve poeders. Hoe kan een verliesvrije, contaminatievrije en veilige overdracht voor de operators worden gegarandeerd? Het woord is aan Guillaume van het bedrijf PALAMATIC PROCESS, specialist in de behandeling en overdracht van poeders. Deze bedrijfsingenieur, expert in procesoplossingen, geeft ons inzicht in de technologische achtergrond van een sector die onder hoge druk staat.

V1. Wat is uw definitie van zeldzame aarden?

We noemen "zeldzame aarden" een groep van 17 metalen (scandium, yttrium en de 15 lanthaniden) die uit mijnbouwinstallaties worden gewonnen. In tegenstelling tot wat hun naam suggereert, zijn ze niet noodzakelijkerwijs "zeldzaam" in de aardkorst (cerium is overvloediger aanwezig dan koper).

Hun "zeldzaamheid" komt voort uit twee kritieke factoren:

• De dispersie: Ze worden zelden gevonden in concentraties die voldoende zijn voor economisch rendabele extractie.
• De complexiteit van scheiding: Hun chemische eigenschappen liggen zo dicht bij elkaar dat er uiterst geavanceerde en repetitieve processen nodig zijn om ze van elkaar te isoleren.

In de industrie verdelen we ze vaak in twee categorieën: lichte zeldzame aarden (LREE) and zware zeldzame aarden (HREE), waarbij de laatste de meest waardevolle en moeilijkst te verkrijgen zijn.
 

V2. Wat zijn de uitdagingen met betrekking tot deze zeldzame aarden?

De uitdagingen met betrekking tot deze hoogst strategische mineralen en metalen, die onmisbaar zijn voor tal van sectoren, zijn drievoudig en raken de kern van de moderne industriële soevereiniteit:

• De uitdaging van de Energietransitie: Zonder zeldzame aarden (met name neodymium en praseodymium) zijn er geen hoogwaardige permanente magneten. Zonder deze magneten wordt de fabricage van motoren voor elektrische auto's en generatoren voor offshore windturbines nagenoeg onmogelijk.
• De Geopolitieke uitdaging: Vandaag de dag controleert China een immens deel van de waardeketen (extractie en vooral raffinage). Europa en de Verenigde Staten zoeken actief naar diversificatie van hun bronnen om hun autonomie te waarborgen.
• De Milieu- en Technische uitdaging: Raffinage is een zwaar chemisch proces. De uitdaging is om "groenere" extractie- en recyclingmethoden te ontwikkelen, met een strikt beheer van bijproducten en stof.

Bovendien is het onderwerp zeer actueel. De Europese Unie heeft bijvoorbeeld een ambitieus plan van 3 miljard euro aangekondigd vanaf 2026 om haar aanvoer van kritieke grondstoffen veilig te stellen. Het doel is de afhankelijkheid van China voor zeldzame aarden te verminderen. Er moet een nieuw speciaal Europees centrum komen en dit budget zal ook strategische projecten financieren: extractie, raffinage, recycling.

In 2025 bereikte China zijn hoogste exportniveau van zeldzame aarden, namelijk 62.585 ton. Ter herinnering: deze metalen worden gebruikt voor de fabricage van elektronische componenten, batterijen voor elektrische voertuigen, windturbines, enz. De automobiel-, energie- en defensiesector zijn er zeer happig op. China is een onmisbare speler. Volgens het Internationaal Energieagentschap komt 60% van de wereldwijd gewonnen zeldzame aarden uit deze uitgestrekte regio in Azië en wordt 90% daar zelfs geraffineerd!
 

V3. Waarom is uw bedrijf PALAMATIC PROCESS, expert in poederbehandeling en -overdracht, relevant voor het onderwerp zeldzame aarden?

Dit is waar onze know-how cruciaal wordt. Zodra zeldzame aarden gewonnen en geraffineerd zijn, presenteren ze zich in de vorm van ultrafijne poeders, vaak abrasief, dicht of reactief. Sinds 1992 ontwikkelen we bij PALAMATIC PROCESS volledig geautomatiseerde proceslijnen voor grote internationale industriële accounts in alle sectoren, met name voor zeer complexe poeders en zeldzame aarden. Onze relevantie rust op drie pijlers:

• Totale inperking: Deze poeders zijn erg duur en kunnen giftig zijn bij inademing. Onze pneumatische transfersystemen in dichte fase garanderen nul stofemissies in de werkomgeving.
• Behoud van integriteit: Sommige zeldzame aarden zijn gevoelig voor oxidatie. Wij beheersen de overdracht onder inerte atmosfeer (stikstof) om elke productdegradatie tijdens de verplaatsing te voorkomen.
• Doseerprecisie: Gezien de marktwaarde van deze materialen telt elke gram. Onze oplossingen maken een uiterst nauwkeurige dosering mogelijk om fabricageprocessen te voeden (magnetisme, katalyse, optica).

V4. Heeft u een concrete klantencasus om met ons te delen?

Ja, zeker! De poeders van morgen zullen steeds technischer en complexer worden. Als expert met meer dan 30 jaar ervaring in deze grondstoffen, beantwoordt PALAMATIC PROCESS momenteel steeds meer vragen van klanten over hun problematiek met betrekking tot zeldzame aarden. We kunnen bijvoorbeeld het geval nemen van de optimalisatie van een productielijn voor permanente magneten (NdFeB).

De problematiek: Een Europese fabrikant had te maken met aanzienlijke materiaalverliezen (stof) en oxidatieproblemen tijdens de handmatige overdracht van Neodymium-poeder tussen de maalfase en de pers.

De oplossing: We hebben een vacuümzuigtransfersysteem geïnstalleerd, volledig geautomatiseerd en onder neutraal gas.

Resultaat: Vermindering van de materiaalverliezen met 98%.

• Verbetering van de veiligheid: eliminatie van de blootstelling van operators aan fijnstof.
• Kwaliteit: Perfecte homogeniteit van de uiteindelijke batch dankzij een zachte overdracht die segregatie van deeltjes voorkomt.

Concluderend hangt het succes van de sector van de zeldzame aarden niet alleen af van de ruwe hulpbron, maar van de prestaties van de verwerkingsketen. In een markt waar elke gram materiaal een strategische en ecologische waarde heeft, is er geen plaats voor improvisatie. Beheersing van de stroom, totale inperking en automatisering van de overdracht zijn geen opties meer, maar sine qua non-voorwaarden voor een competitieve en verantwoordelijke Europese industrie. Bij PALAMATIC PROCESS is het onze rol om deze logistieke uitdagingen om te zetten in groeimogelijkheden voor onze klanten, door absolute betrouwbaarheid te bieden waar de materie het meest complex is om te temmen.

Wist u dat? De behandeling van bepaalde zeldzame aarden een omgeving onder inert gas vereist (stikstof of argon). In contact met zuurstof kunnen deze poeders onmiddellijk oxideren, waardoor ze hun magnetische eigenschappen verliezen.
 

V5. Zijn automatisering en robotica de toekomst voor het hanteren van zeldzame aarden?

Absoluut. Robotisering beantwoordt aan twee belangrijke behoeften in onze sector: bescherming en rentabiliteit.

• "Zero Contact": Bepaalde poeders van zeldzame aarden zijn pyrofoor (ontvlammen bij contact met lucht) of irriterend. Het gebruik van robotarmen voor het laden/lossen van trechters of voor het hanteren van containers (IBC) elimineert het menselijke risico.
• Herhaalbaarheid van de dosering: Een robot wordt nooit moe. Bij de fabricage van hoogwaardige legeringen is de precisie van het mengsel tot op de milligram cruciaal. Robotica garandeert dat elke batch strikt identiek is aan de vorige, wat het uitvalpercentage van deze kostbare materialen drastisch vermindert.

Poederoverdracht is geen black box meer. Met Fabriek 4.0 betreden we het tijdperk van de intelligente stroom.

• Voorspellend Onderhoud: Dankzij IoT-sensoren op onze installaties bewaken we in realtime de slijtage van de leidingen (gerelateerd aan de abrasie van zeldzame aarden) of de vervuiling van de filters. We grijpen in vóór het defect, waardoor kritieke productiestops worden vermeden.
• Totale Traceerbaarheid: Elke gram zeldzame aarde wordt digitaal getraceerd vanaf de binnenkomst in het transfercircuit tot aan de uiteindelijke verpakking. Dit is een sterk argument voor onze klanten die de herkomst en het verantwoorde gebruik van deze mineralen moeten rechtvaardigen (ESG-naleving).
• Digital Twin: We kunnen het gedrag van het poeder in onze systemen simuleren nog voordat de fysieke installatie plaatsvindt, waardoor het energieverbruik en de luchtdebieten worden geoptimaliseerd.

De grootste uitdaging op korte termijn is ongetwijfeld Urban Mining (stedelijke mijnbouw) of recycling.

De technische uitdaging is enorm: in tegenstelling tot nieuw poeder is materiaal uit recycling (oude harde schijven, vermalen elektromotoren) heterogeen. Het bevat resten van plastic, andere metalen en lijm.

Onze rol is om onze technologieën aan te passen om deze "hybride poeders" te verwerken zonder de productielijnen te blokkeren. We werken al aan sorteer- en pneumatische scheidingssystemen die in de overdracht zijn geïntegreerd, waardoor de materie kan worden gezuiverd terwijl deze wordt verplaatst. Dat is waar de echte circulaire economie van zeldzame aarden zich afspeelt.
 

V6. Lijken sommige projecten met betrekking tot zeldzame aarden u op dit moment symbolisch?

Het bekken van Lacq wordt het zenuwcentrum van de zeldzame aarden in Europa met twee grote projecten die elkaar aanvullen. Carester: dit project genaamd Caremag vertegenwoordigt een totale investering van 16 miljoen euro (beveiligd in 2025). Het concept? Het gaat om een recyclagefabriek voor permanente magneten en raffinage van mineraalconcentraten. De inzet is duidelijk: het is een wereldprimeur qua schaal. Caremag is van plan om tegen eind 2026 in 15% van de wereldwijde vraag naar zware zeldzame aarden (Dysprosium en Terbium) te voorzien. Het is het typische model van de fabriek 4.0 met nul vloeibaar afval en 80% gerecyclede CO₂. In de VS vertegenwoordigt het project Rare Earth (USAR) een investering van ongeveer 130 miljoen euro aan publieke steun. Aangekondigd in januari 2026, wordt het concept gedragen door een Amerikaans bedrijf dat ervoor heeft gekozen om zich vlak naast Carester te vestigen om oxiden om te zetten in metalen en legeringen. De aangekondigde capaciteit is 3750 ton per jaar. De uitdaging is om een complete keten "van afval tot magneet" te creëren op één en dezelfde Franse locatie.

Aan de kant van La Rochelle is het het bedrijf Solvay dat de wedergeboorte belooft van een historische site, expert in de scheiding van zeldzame aarden, die een radicale verandering ondergaat. Er is een investering van meer dan 100 miljoen euro toegezegd om deze unieke site te moderniseren. Het doel hier is om een belangrijk knooppunt voor scheiding en zuivering te creëren voor magneten van elektrische voertuigen. Solvay streeft ernaar om tegen 2030 in 30% van de Europese vraag te voorzien. Het pluspunt? Een unieke expertise in Europa op het gebied van complexe chemische scheiding, een knowhow die China tot nu toe als enige op grote schaal beheerste.

In de Allier heeft de Franse staat besloten om 50 miljoen euro te investeren in het mijnbouwproject van Imerys genaamd Emili, wat een minderheidsbelang van ongeveer 30% vertegenwoordigt. Daar moet een toekomstige ondergrondse mijn voor de extractie van lithium ontstaan, onder een bestaande kaoliengroeve, op de site van Echassières. Doelstelling: 34.000 ton lithiumhydroxide per jaar. Genoeg om 700.000 elektrische voertuigen uit te rusten.

Het ecosysteem van "Gigafactories" in het Noorden blijft niet achter! Hoewel zeldzame aarden in het zuiden worden geraffineerd, worden ze massaal geconsumeerd in het noorden van Frankrijk, binnen de "Battery Valley". Ter plaatse vinden we bijvoorbeeld Verkor (Duinkerken) & ACC (Duinkerken). Deze gigantische batterijfabrieken vertegenwoordigen investeringen van miljarden euro's als eindklanten van deze zeldzame aarden. Deze Gigafactories integreren nu lijnen voor de recycling van batterijen en magneten in een korte lus (Short-loop). Ze hebben met name behoefte aan ultra-geautomatiseerde poedertransfersystemen om de gerecyclede materialen direct weer in de productie van nieuwe cellen te injecteren.

👉 Heeft u een project gerelateerd aan zeldzame aarden of het hanteren van complexe poeders? Onze teams staan voor u klaar om uw technische uitdagingen te bestuderen et u te begeleiden naar een oplossing op maat, krachtig en veilig. Neem contact met ons op!